De gidsen

Een huis in Spanje erven terwijl u in het buitenland woont

De termijn begint op de dag van overlijden.

Niemand erft een huis op een moment dat het uitkomt. U erft op de dag dat iemand overlijdt, bijna altijd op tweeduizend kilometer van hier, en vanaf die datum lopen twee dingen tegelijk: een fiscale termijn en een huis dat blijft kosten.

Contact

Wij werken in het Nederlands, Engels, Spaans, Duits en Frans.

Stuur ons een WhatsApp Stuur een e-mail Gratis gesprek, 15 min

De klok loopt eerder dan de papieren

De termijn om de erfbelasting aan te geven is zes maanden, gerekend vanaf de dag van overlijden. Niet vanaf de begrafenis, niet vanaf het moment dat de familie het eens is, niet vanaf het opduiken van het testament: vanaf de datum van overlijden. Bijna iedereen ontdekt dat als er al twee of drie maanden zijn opgegaan aan het verzamelen van papieren uit twee landen.

U kunt uitstel vragen voor een even lange periode, maar dat moet binnen de eerste vijf maanden. Dat is het kleine lettertje dat het duurst uitvalt: wie in de zesde maand aan het uitstel denkt, kan het niet meer aanvragen. Zijn er erfgenamen buiten Spanje, papieren die vertaald moeten worden of een buitenlands testament, dan is de nuttige vraag niet «halen we het?», maar «vragen we het uitstel nu, voor het geval dat?».

De documenten, en de volgorde waarin u ze vraagt

De volgorde telt, want elk papier is de sleutel tot het volgende. Eerst de letterlijke overlijdensakte van het Registro Civil, de Spaanse burgerlijke stand. Daarmee vraagt u het bewijs van uiterste wilsbeschikkingen aan, dat zegt of de overledene in Spanje een testament heeft laten opmaken en bij welke notaris. Pas dan kunt u de gewaarmerkte kopie van het testament ophalen.

En hier zit de wachttijd die niemand verwacht: de aanvraag van dat bewijs kan pas worden ingediend na vijftien werkdagen vanaf de datum van overlijden. Vijftien werkdagen zijn geen vijftien dagen, en ze vallen precies wanneer de familie wil doorpakken. De termijn van zes maanden loopt intussen al.

Daar komt bij wat afhangt van elke erfgenaam en elk huis: het NIE van alle erfgenamen, de eigendomsakte van de woning, de laatste IBI-aanslag en de banksaldi op de datum van overlijden. Wat uit het buitenland komt, heeft meestal een apostille en een vertaling nodig, en dat zijn weken, geen middagen.

Welk recht de erfopvolging beheerst, en dat is niet altijd het recht dat u denkt

Het is de eerste vraag van een Spaanse notaris en de vraag die buitenlandse families het meest verrast. Binnen de Europese Unie gaat Verordening (EU) nr. 650/2012 uit van de gewone verblijfplaats van de erflater op het moment van overlijden om het toepasselijke recht voor de hele nalatenschap te bepalen.

Dezelfde verordening laat toe dat iemand in zijn testament kiest voor het recht van de staat waarvan hij de nationaliteit heeft. Daarom is een goed Spaans testament zoveel waard voor wie hier een huis heeft en familie elders: het gaat er niet alleen om te verdelen, maar ook om vast te leggen welk recht geldt. Wie dat niet heeft vastgelegd, blokkeert niets, maar opent een discussie die met papieren en met tijd wordt opgelost, en geen van beide is dan in overvloed aanwezig.

Woont de erfgenaam niet in Spanje, dan gaat de belasting niet naar de autonome regio

Dat is het wezenlijke verschil met elke gids die voor inwoners is geschreven. De erfbelasting, het «impuesto sobre sucesiones», is overgedragen aan de autonome regio's, maar waar die bevoegdheid niet is overgedragen, en het typische geval is dat van niet-inwoners, wordt de aangifte ingediend bij de Agencia Tributaria, op modelo 650, en niet bij het regionale kantoor.

Praktisch gevolg: het loket, het formulier en de plek waar u informeert zijn niet die welke een Spaanse buurman kreeg te horen, en een groot deel van wat op internet staat is voor het andere geval geschreven. We geven hier geen tarief en geen aftrek: die hangen af van de regio, van de verwantschap en van het eerdere vermogen van de erfgenaam, en een geloofwaardig maar fout getal op deze pagina zou echt geld kosten.

Wat doorloopt terwijl de erfenis wordt afgehandeld

Dit vertelt bijna geen pagina over erfenissen, en het is precies wat wij zien. Het huis staat niet stil omdat de eigenaar is overleden. De IBI van het jaar blijft oplopen en de aanslag blijft op naam van de overledene komen tot iemand die verandert. De gemeenschapskosten blijven worden afgeschreven. Licht en water blijven gedomicilieerd op een rekening die de bank vaak blokkeert zodra ze het overlijden kent.

Die blokkade is de oorsprong van de meeste schrikmomenten: maandenlang teruggeboekte facturen, een afsluiting van de levering, een extra bijdrage van de vereniging van eigenaars die niemand zag aankomen, en alle officiële post die zich ophoopt in een gesloten brievenbus terwijl de administratieve termijnen lopen vanaf de kennisgeving en niet vanaf het lezen.

De jaarlijkse verplichting van het onroerend goed verdwijnt ook niet: een woning van een niet-inwoner doet aangifte, verhuurd of niet. Welke aangifte u moet doen en vanaf welke datum hangt af van de dag van overlijden en van het moment waarop de erfenis wordt aanvaard. Het is een van die vragen die u beter schriftelijk aan de Agencia Tributaria of aan een adviseur stelt voordat de termijn verloopt, niet erna.

De dag dat het huis van naam verandert, en wat u moet melden

Is de akte van aanvaarding getekend en de belasting betaald, dan moet de woning nog op naam van de erfgenamen in het Registro de la Propiedad worden ingeschreven. Tot dat moment is het huis voor bijna iedereen die het moet nagaan, een koper, een bank, een verzekeraar, nog steeds van de overledene.

Daarna begint het deel dat niemand noteert en dat u via een brief ontdekt: de eigendom in het kadaster en op de IBI-aanslag wijzigen, het melden aan de vereniging van eigenaars, de nutsvoorzieningen en de verzekering op naam van de erfgenaam zetten en het adres bijwerken waarnaar de overheid de post stuurt. Niets daarvan gebeurt vanzelf, en elk heeft zijn eigen loket.

Wat deze gids niet kan zeggen

Hoeveel u gaat betalen. Welke verminderingen voor u gelden. Of u de erfenis beter zonder meer aanvaardt of onder voorrecht van boedelbeschrijving, de beslissing die beschermt als u niet weet of er schulden waren. Of de gemeentelijke meerwaardebelasting, de «plusvalía municipal», van uw gemeente op u van toepassing is en met welke berekening.

Alle vier hangen af van papieren die wij niet hebben gezien en van een concrete autonome regio, en alle vier lost een notaris, een gestoría of een advocaat op, en dat zijn wij niet. Wat we wel kunnen doen, gratis en schriftelijk, is u zeggen welk papier ontbreekt, de post openen die bij het huis binnenkomt en u waarschuwen voordat een termijn verloopt.

Veelgestelde vragen

Moet ik naar Spanje reizen om te erven?

Niet noodzakelijk. Bijna alles kan via een notariële volmacht die in uw land is opgemaakt, met apostille en vertaling. Wat uw handtekening voor een Spaanse ambtenaar vereist, is het enige wat zonder die volmacht niet kan worden overgedragen.

Hoeveel tijd heb ik precies?

Zes maanden vanaf de dag van overlijden om de belasting aan te geven, en het uitstel voor een even lange periode moet binnen de eerste vijf maanden worden gevraagd. Die tweede datum is degene die wordt vergeten.

Kan ik het huis verkopen voordat de erfenis klaar is?

In de praktijk niet: zolang de woning niet is aanvaard en op naam van de erfgenamen is ingeschreven, kunnen noch de koper noch zijn bank de transactie afronden. Verkopen is de volgende stap, nooit de kortere weg.

En als de overledene geen Spaans testament had?

De erfopvolging wordt niet geblokkeerd, maar duurt langer: u moet aantonen wie de erfgenamen zijn volgens het recht dat de erfopvolging beheerst, en dat vraagt meestal documenten uit het land van herkomst, met apostille en vertaling.